Rosnące tempo wdrażania generatywnej sztucznej inteligencji otwiera przed firmami nowe możliwości, ale przynosi też wyzwania związane z monitorowaniem jej wpływu na środowisko. Z raportu Capgemini Developing Sustainable Gen AI wynika, że aż 80% organizacji zwiększyło swoje inwestycje w Gen AI w ostatnim roku, jednak jedynie 12% mierzy jej ślad środowiskowy. Brak odpowiedniego nadzoru może w dłuższej perspektywie utrudnić realizację celów ESG.
Raport pokazuje również, że Gen AI bardzo szybko staje się elementem codziennego funkcjonowania biznesu. Wśród ankietowanych aż 62% osób zarządzających deklaruje prowadzenie pilotaży rozwiązań opartych na generatywnej AI. Kolejne 32% przedsiębiorstw udostępniło jej możliwości wybranym zespołom, a 6% wdrożyło Gen AI w większości obszarów działalności. Mimo rosnącej skali wykorzystania, aspekt środowiskowy wciąż rzadko wpływa na wybór technologii - jedynie 27% liderów porównuje zużycie energii poszczególnych modeli, a tylko 20% zalicza ten parametr do pięciu kluczowych kryteriów przy wyborze lub budowie rozwiązań opartych na Gen AI.
"Organizacje dopiero zaczynają włączać aspekty zrównoważonego rozwoju do pełnego cyklu życia Gen AI: dziś 31% firm deklaruje, że podjęło pierwsze kroki w tym kierunku. W miarę jak modele stają się coraz bardziej złożone i powszechnie stosowane, umiejętne zarządzanie zarówno kosztami finansowymi, jak i środowiskowymi będzie kluczowe dla ich skalowania" - podkreśla Maciej Małecki, Programmer Architect w Capgemini Polska.
Nie możesz zarządzać czymś, czego nie mierzysz
Choć świadomość rosnącego wpływu GenAI na środowisko jest wysoka, jedynie 12% organizacji monitoruje go w sposób aktywny.
"Pozytywny jest fakt, że większość organizacji, które nie prowadzą w tej chwili pomiarów, planuje rozpocząć je w ciągu najbliższych 12-24 miesięcy. Warto jednak pamiętać, że taki monitoring to dopiero pierwszy krok. Powinien on prowadzić do transparentnego ujawniania danych i wyznaczania realnych celów redukcji emisji. Tymczasem spośród firm, które już mierzą ślad Gen AI, tylko 28% publikuje dane dotyczące zużycia energii i emisji, a zaledwie 24% wyznaczyło konkretne cele redukcyjne" - zauważa Maciej Małecki z Capgemini Polska.
Zdaniem badanych największą przeszkodą w dokładnym pomiarze i raportowaniu wpływu Gen AI pozostaje niewystarczający dostęp do danych - aż 74% liderów uważa, że brak informacji ze strony dostawców modeli Gen AI utrudnia dokładny pomiar emisji i zużycia energii. Firmy oczekują, że sektor technologiczny zaangażuje się w stworzenie standardów i narzędzi ułatwiających rzetelne raportowanie środowiskowego wpływu Gen AI.
Co można zrobić już dziś
Ograniczenie rosnącego śladu ekologicznego generatywnej sztucznej inteligencji wymaga kompleksowego podejścia i konkretnych działań. Według raportu skuteczne strategie opierają się na kompleksowych działaniach - od racjonalnego wyboru technologii po wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w infrastrukturze IT. Ważnym elementem jest stosowanie tzw. hybrydowej inteligencji - połączenia różnych technologii, takich jak tradycyjna AI, Gen AI, automatyzacja czy robotyka. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie zużycia mocy obliczeniowej i zastosowanie Gen AI tylko tam, gdzie naprawdę przynosi przewagę.
Firmy coraz częściej optymalizują swoje działania, stawiając na mniejsze modele językowe (SLM), które są tańsze w utrzymaniu, szybsze i bardziej zasobooszczędne. Na znaczeniu zyskują również techniki takie jak prompt caching, pozwalające dzięki optymalizacji zapytań ograniczyć zużycie energii oraz obniżyć koszty operacyjne. Ważnym elementem zrównoważonego podejścia jest także korzystanie z „zielonej” infrastruktury - centrów danych zasilanych energią odnawialną i projektowanych z myślą o maksymalnej efektywności energetycznej.
Raport Developing Sustainable Gen AI jasno wskazuje, że choć generatywna sztuczna inteligencja rewolucjonizuje sposób działania firm, jej ślad środowiskowy rośnie szybciej, niż większość organizacji jest w stanie go monitorować. Odpowiedzialne wykorzystanie tej technologii oznacza świadome decyzje - od wyboru energooszczędnych modeli po transparentne raportowanie ich wpływu, dzięki czemu rozwój sztucznej inteligencji może stać się bardziej zrównoważony.
Źródło: Capgemini